Fonos: creatief met ontsluiten

Muziek van Nederlandse bodem

Fonos is de muziekafdeling van het Instituut voor Beeld en Geluid, ook wel het Nederlands Muziekarchief genaamd. Fonos streeft er naar om muziek van Nederlandse bodem in het archief toegankelijk te houden. 750.000 uur (Nederlandse) muziek waarvan een groot deel niet meer verkrijgbaar is. De Nederlandse audio-opnamen maken deel uit van het nederlands collectief geheugen. De opnamen zijn in emotionele waarde niet alleen van een omroep, of van bijvoorbeeld het Concertgebouw: de Nederlandse bevolking heeft recht op toegang tot dit archief. Al die audio die niet meer op de markt verkrijgbaar is, is daarom te bestellen via de website http://www.fonos.nl/.

Missie: Ontsluiten en toegankelijk maken van de geluidsarchieven.

Businessplan

Om de digitalisering van de grote hoeveelheid lp's in het archief mogelijk te maken heeft Fonos een interessant businessplan ontwikkeld...

Fonos heeft afspraken gemaakt met platenmaatschappijen en auteursrechtorganisaties over het uitbrengen van kopieën. Een deel van de opbrengst wordt afgedragen aan auteursrechtorganisaties. Bestellingen van lp’s bepalen daardoor welke lp's gedigitaliseerd worden. De digitalisering wordt gedaan door een particulier bedrijf. Kosten voor de klant: 19,95 Euro. Eenmalig voor Fonos zijn de kosten 40,00 Euro, maar een tweede aanvraag kost nog zo’n 8,00 Euro, omdat de bestanden al zijn gedigitaliseerd. De digitalisering blijkt daardoor na enkele jaren (nu) redelijk break-even. (Nog niet winstgevend.) Dit proces scheelt selectie en bepaling van welke werken relevant zijn voor de Nederlandse cultuurgeschiedenis!

Inspiratie voor Archief Paradiso

Het posterarchief zou met behulp van afspraken met belangenorganisaties voor ontwerpers, en de ontwerpers in kwestie, kunnen leiden tot een mogelijkheid de posters te bestellen. Leuk als herinnering thuis aan de muur, en uniek! Of als ansichtkaart, om te sturen naar die vriend met wie je naar dat toffe concert bent geweest...

Voor het volledige verhaal: 

https://archiefparadiso.pbwiki.com/Fonos

Posters van Martin Kaye zijn al eens uitgegeven op DVD.

Fonos: creatief met ontsluiten

Sociale Geschiedenis meets Paradiso

Afspraak met Frank de Jong
Afgelopen maandag waren we op bezoek bij Frank de Jong van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG). Paradiso was zeker in de beginjaren een sprekend onderdeel van de sociale ontwikkelingen in Amsterdam. En daarmee praktisch ook van de ontwikkelingen in Nederland. In combinatie met de culturele functie is het dus niet verrassend dat het IISG een archief van Paradiso herbergt.

De digitale mogelijkheden zijn er al!
In dit archief bevinden zich met name beleidsstukken en posters. Een hele hoop posters! Deze posters worden op dit moment gedigitaliseerd binnen het project het Geheugen van Nederland (GvN). Uit ons gesprek is gebleken dat het mogelijk zal zijn om deze gedigitaliseerde afbeeldingen te gebruiken voor het project Archief Paradiso. Mits alles met auteursrecht goed is georganiseerd, waarvoor Paradiso de verantwoordelijkheid heeft. Hiervoor hebben we contact opgenomen met Reinier Deinum van het Geheugen van Nederland.

De toekomst is nog simpeler
Ook zal het mogelijk zijn de tegenwoordig digitaal gefabriceerde posters van Paradiso toe te voegen aan het archief. Ontwerpers zullen wel toestemming moeten verlenen voor publicatie. Daarnaast is het wenselijk dat een klein aantal gegevens bij de bestanden wordt gevoegd. Minimaal: Vervaardiger, datum concert, artiest. Het is dan mogelijk om de bestanden digitaal te uploaden naar het IISG. Simpeler kan haast niet.

Sociale Geschiedenis meets Paradiso

Waarom is muziek niet de kerncollectie?

Al eerder in dit blog gaf ik aan waarom posters een geschikte kerncollectie zijn. Dan nog zal de vraag rijzen: Waarom is muziek niet de kerncollectie? Het gaat immers om een historisch perspectief op concerten in Paradiso. Onze belangrijkste argumenten op een rij:

• Er bestaat geen samenhangende collectie concertopnamen van jaren '60 tot nu van concerten in Paradiso. Er is dus geen uitgangspunt!


• Er zijn duizende auteurs en honderden platenmaatschappijen gemoeid met de rechten op geluidsfragmenten. Het is voorlopig onrealistisch veel werk, laten we zeggen: onmogelijk, om opnamen te verzamelen en te cleanen van auteursrecht. Naar verhouding zijn er voor posters en flyers veel minder ontwerpers. Ook staan ontwerpers vaak moedwilliger ten opzichte van het (her)gebruik van hun werk. Hun inkomstenbronnen zijn minder afhankelijk van reproductie van eenzelfde werk.


• Uit het voorbeeld van FABCHANNEL, dat onlangs over de kop ging, blijkt een stabiele bedrijfsvoering van een dergelijk project rond muziek/video zeer lastig te zijn.


• Doelstellingen zouden te veel gaan overlappen met giganten als YouTube, waar rechthebbenden van de muziekfragmenten meer winst uit kunnen halen.

Waarom is muziek niet de kerncollectie?

Flyers en posters als A-collectie

F*ckin' A! De posters en flyers benoemen we tot de A-collectie van ArchiefParadiso. Zowel de programma, als concertposters en flyers behoren tot deze deelcollectie.

In het collectieplan staat de motivering van dit besluit:

(...) de flyer- en postercollectie zal de kerncollectie van ArchiefParadiso vormen. Deze collectie bevat alle waarden die de collectie van belang maken. Posters tonen de omwentelingen in het programmabeleid van Paradiso (schakelwaarde), is een duidelijke herinnering aan een gebeurtenis (symboolwaarde), heeft een heldere presenterende factor (presentatiewaarde), vormen gezamenlijk een ensemble, bijvoorbeeld het in beeld brengen van een stijl van een subcultuur (zie flyers). Tot slot dragen posters ook veel informatie met zich mee in de vorm van tekst (documentatiewaarde).

Bron afbeeldingen: http://rac.neptunepinkfloyd.co.uk/Posters/PostHol.htm

Flyers en posters als A-collectie